Cần minh bạch, công khai để xoá tiêu cực trong ngành y
http://suckhoedoisongvietnam.blogspot.com/2014/03/can-minh-bach-cong-khai-e-xoa-tieu-cuc.html
 |
| BS chuyên khoa II Nguyễn Minh Tuấn |
- Thưa ông, “phong bì” và “cò” BV đang là vấn đề của ngành Y tế khiến người dân phàn nàn. Là người trong cuộc, ông nghĩ sao về vấn đề này?
Tôi cho rằng, đó là hệ quả của cung không đáp ứng đủ cầu, mà cụ thể là tình trạng quá tải ở các bệnh viện tuyến Trung ương. Quá tải chỉ ở các BV tuyến Trung ương, có thể có nhiều nguyên nhân: do chuyên môn kém, cũng có thể vì trang thiết bị (TTB) thiếu, nhất là, cơ chế không cho phép tuyến dưới được làm hơn mức qui định. Bệnh nhân lên tuyến trên lại được hưởng quyền lợi tốt hơn: Vẫn là bệnh viêm phổi, thậm chí nhẹ hơn, nhưng ở BV Bạch Mai, sẽ được dùng kháng sinh đắt tiền, nên nhanh khỏi, điều BV tuyến dưới không được làm, hoặc bệnh nhân tâm thần ở tuyến dưới chỉ được sử dụng các thuốc chống loạn thần thế hệ cũ nhiều tác dụng phụ, trong khi nếu điều trị ở Bệnh viện Bạch Mai họ lại được bảo hiểm chi trả các thuốc thế hệ mới tốt hơn nhiều. Bên cạnh đó, bác sĩ tuyến dưới được đào tạo có thể phẫu thuật cắt 2/3 dạ dày, nhưng không làm được vì TTB không cho phép. Nhiều bác sĩ ở tuyến dưới lên tuyến trên học, dù không giỏi đến mức để BV tuyến trên giữ lại, vẫn ở lại, khiến tuyến dưới đã thiếu BS, lại càng thiếu BS có trình độ.
BHYT hiện chỉ có một mệnh giá là chưa hợp lý. Theo tôi, nên có nhiều mệnh giá, đáp ứng yêu cầu của cả người nghèo và người có khả năng, Nhà nước lại thu được tiền, dùng để đầu tư cho phương tiện phục vụ các bệnh nhân nghèo chiếm 70%: ví như mua mệnh giá BHYT BV tuyến TW, có thể vào bất cứ BV nào mà không cần mất thời gian chuyển viện. Như thế, nhiều người sẵn sàng mua mệnh giáo cao, để không phải chạy chọt. Ở nước ngoài, BHYT chỉ chi trả 75%, người bệnh phải cùng chi trả 25%, buộc người bệnh phải cân nhắc khi yêu cầu sử dụng dịch vụ, sẽ tránh được lạm dụng. Ở BV, vẫn có hiện tượng thông đồng giữa bệnh nhân, bác sĩ và BHYT để được thanh toán những dịch vụ không đúng chỉ định gây thất thoát quĩ bảo hiểm y tế, khi bệnh nhân vào viện không phải cấp cứu, cũng được sửa thành cấp cứu, gây thiệt hại cho bảo hiểm y tế, nếu người bệnh không có bảo hiểm y tế thì thiệt hại còn lớn hơn rất nhiều do không có ai giúp họ giám sát việc chỉ định xét nghiệm và cho thuốc của thầy thuốc đó là phù hợp hay không. Nếu bán BHYT đúng, sẽ giảm được tiêu cực này.
- Đó cũng chưa phải là tất cả những vấn đề mà người dân lo âu, thưa ông?
- Đúng thế. Tôi cho rằng, việc xã hội hóa máy móc ở các cơ sở y tế công lập là chưa phù hợp, vì đang có sự lẫn lộn giữa công với tư. Nhiều BV kết hợp với tư nhân, đưa máy móc, thiết bị xét nghiệm vào BV hoạt động và chia tỉ lệ doanh thu hoặc yêu cầu cán bộ nhân viên đóng góp cổ phần mua máy kinh doanh trong bệnh viện sẽ dẫn tới khuyến khích mọi người có cổ phần trong đó lạm dụng máy móc vì lợi ích của họ. Vì lợi ích của BV, đã diễn ra tình trạng lạm dụng dịch vụ, khi bác sĩ kê đơn cho người bệnh sử dụng cả những dịch vụ không cần thiết. Theo tôi, mỗi thành phố nên thành lập một trung tâm lớn, tập trung các máy móc hiện đại lại để người bệnh được sử dụng các TTB tiên tiến, thay vì nhiều khoa, phòng đều có máy móc chất lượng không cao, lại không an toàn về quản lý phóng xạ.
Nhiều phòng khám trưng biển giáo sư và thu giá cao hơn, nhưng bệnh nhân đến khám bệnh, giáo sư vẫn bắt phải làm đủ các xét nghiệm như với một bác sĩ mới vào nghề. Đây là điều bất công, vì người bệnh đến với người có danh xưng uy tín, là mong muốn được khám chữa bệnh (KCB) chất lượng cao hơn, đỡ phải làm các xét nghiệm, thậm chí, không cần chỉ định dùng thuốc. Dịch vụ ở các BV hiện cũng là một vấn đề: Nhiều người vào BV quốc tế để KCB, mà không vào BV Bạch Mai, không phải vì BV Bạch Mai chuyên môn không bằng, mà vì dịch vụ ở Bạch Mai không đáp ứng nhu cầu của người có khả năng kinh tế cao.
Chúng ta đều thấy những thành tích đáng khích lệ trong lĩnh vực ghép tạng, nhưng cũng cần tránh lãng phí. Hiện có nhiều nơi thực hiện ghép tạng: BV Việt Đức, BV Nhi TW, BV 103, BV Trung ương Huế, Chợ Rẫy vv... nhưng nhu cầu thực tế có cao không, trong khi mỗi trung tâm này đều đòi hỏi cao về trình độ, TTB nên rất đắt đỏ? Theo tôi, nên tổ chức thành 2 trung tâm ghép tạng ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh tập trung cán bộ và máy móc hiện đại sẽ phát huy hiệu quả cao hơn là hiện nay các bệnh viện đua nhau ghép tạng rất lãng phí về nhân lực cũng như trang thiết bị, máy móc. BV nào cũng ghép tạng, chỉ để quảng cáo cho BV nhiều hơn là lợi ích thiết thực.
- Nạn “cò” BV, theo ông, có thể giải quyết được?
Hoàn toàn có thể, nếu lãnh đạo ở BV đó "mong muốn". Nhiều người cho rằng, Công an mới giải quyết được vấn nạn “cò”, nhưng Công an chỉ là lực lượng vòng ngoài, chứ không thể giải quyết dược chuyện nội bộ, khi mà nhân viên BV bắt tay với “cò”, khi mà lãnh đạo BV chưa quan tâm giải quyết.
Quá tải BV ai sẽ được hưởng lợi? Khi dịch vụ không đáp ứng, phải chạy chọt, và nhân viên y tế sẽ được hưởng lợi. Lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm bị đặt lên trên, sẽ phát sinh tiêu cực “chạy chọt”, nhờ “cò” để được giải quyết. Vì thế, các BV đều muốn quá tải, dẫn đến bệnh nhân không đáng vào viện, vẫn cho vào; hoặc điều trị đã đỡ, có thể cho ngoại trú, nhưng vẫn giữ lại. Vì đông bệnh nhân, bác sĩ càng lợi, BV mới có thể lạm dụng các dịch vụ. Nhiều BV, mỗi lần vào viện, dù thời gian không xa nhau, vẫn phải làm lại xét nghiệm. Chỉ người bệnh là thiệt thòi nhất.
Cũng cần khắc phục việc bố trí các dịch vụ không hợp lý hiện nay: chỉ một nhóm người ở phòng khám mới được khám bệnh, khiến bệnh nhân phải chờ đợi, trong khi nhiều bộ phận khác vẫn rảnh rỗi, có thể điều phối để tham gia KCB. Các BV làm việc vào 7h30’ nhưng phải giao ban cấp 1 rồi cấp 2 nên thực tế phải 8h30-9h, bệnh nhân mới bắt đầu được KCB, nên dồn lại. Vì thế, các BV có thể giao ban vào lúc ít bệnh nhân và không nhất thiết ngày nào cũng phải giao ban như tôi thấy khi học ở Pháp và Bỉ. Thực tế dịp Tết vừa qua, chúng ta nghỉ tới 9 ngày không giao ban, mà có sai sót đâu, trong khi có lúc ngày nào cũng giao ban, vẫn sai sót. Vấn đề là lãnh đạo Bộ, Sở Y tế, BV phải đưa ra được các chính sách phù hợp.
Việc thi đua hiện cũng là một vấn đề: Các BV quá tải hay BV vắng bệnh nhân đều được khen thưởng. Theo tôi, cần có tiêu chuẩn: quá tải bao nhiêu phần trăm là không được khen thưởng, vì không phát hiện và điều trị tốt mới đông bệnh nhân nằm viện; còn vắng bệnh nhân, là do người bệnh không có niềm tin. Người dân cũng phải biết giám sát: Có BV cho nằm 3 người/giường, vẫn thu tiền 100%, như vậy, họ phải chịu giá đắt gấp 3 mà không biết.
- Trong khi người bệnh phản ánh hiện tượng phải đưa phong bì cho thầy thuốc là phổ biến, thì nhiều người trong ngành Y cho rằng, nếu có thì… đưa dẫn chứng để xử lý. Ông nghĩ sao về giải pháp cho vấn đề này?
Có những thầy thuốc, nhân viên y tế gây khó dễ cho bệnh nhân để được phong bì là sự thật. Khi những ông sếp nhận tiền từ những người này, đương nhiên, họ sẽ dung túng và tiếp tục tạo thành vòng luẩn quẩn cho tiêu cực. Nhưng thực tế, những người có trình độ, năng lực thực sự càng đứng đắn và có tâm với việc chăm sóc người bệnh được đặt lên hàng đầu. Để chấn chỉnh nạn phong bì, theo tôi, điều quan trọng là có cơ chế giám sát và người bệnh dám có ý kiến khi bị vòi vĩnh.
- Vậy theo ông, giải pháp nào có thể chấm dứt được tình trạng tiêu cực trong lĩnh vực y tế?
Chính sách rõ ràng, minh bạch, công khai mọi vấn đề sẽ gỡ được tiêu cực, vì khi đó, không ai có thể nhũng nhiễu được nữa, cũng sẽ không còn tình trạng chạy chức, chạy quyền. Giống như Hàng không, Ngân hàng trước đây, người dân phải rất cầu cạnh khi sử dụng dịch vụ của họ, nhưng giờ đây, với sự thay đổi chính sách minh bạch, người dân thực sự là thượng đế ở 2 lĩnh vực này, họ mời chào, đưa dịch vụ tới tận nơi mà không đòi hỏi chi phí nào khác.
Tóm lại ngành Y tế phải phấn đấu làm sao đảm bảo cung cấp dịch vụ ngày càng tốt hơn cho người bệnh, làm sao đáp ứng nhu cầu của người bệnh như "vui lòng khách đến, vừa lòng khách đi" , làm sao để số người phải vào viện điều trị nội trú ngày càng ít đi, số người được điều trị ngoại trú nhiều hơn, phát triển dịch vụ chất lượng cao tại cộng đồng, đáp ứng nhu cầu của người dân.
- Xin được cảm ơn ông!
Thanh Hằng (thực hiện)
Công an Nhân dân online
