Rối loạn nghi bệnh

Người bệnh sợ và tin mình mắc bệnh nặng, thường có cảm giác đau liên quan tới nội tạng. Họ luôn buộc những người xung quanh công nhận bệnh của mình, thường xuyên đến các phòng khám đa khoa và chuyên khoa, nhưng luôn được các thầy thuốc khẳng định là không có bệnh thực tổn.

A. Đặc điểm chung

1. Rối loạn nghi bệnh là sự phối hợp giữa ý nghĩ nghi ngờ quá mức vào bộ phận cơ thể nghi ngờ bị bệnh.

2. Những phàn nàn của bệnh nhân thường liên quan tới mọi bộ phận trong cơ thể, phàn nàn kết hợp với mô tả có hình tượng về cảm giác đau đớn.

3. Các nét nhân cách thường thấy ở bệnh nhân nghi bệnh:

- Lo âu: tập trung vào các triệu chứng, lo ây này lan tỏa và thường xuyên.

- Khuynh hướng làm mọi người chú ý tới triệu chứng của mình.

4. Cần phân biệt nghi bệnh là triệu chứng của một hội chứng tâm thần khác với nghi bệnh trong bệnh tâm căn nghi bệnh.

B. Nghi bệnh là triệu chứng của một hội chứng tâm thần khác

Nghi bệnh rất thường gặp trong lâm sàng tâm thần học, và thường trở thành một trong những rối loạn chiếm ưu thế trong các hội chứng tâm thần.

1. Trong trạng thái trầm cảm: biểu hiện nặng trong hội chứng Cotard (trầm cảm kỳ quái mở rộng).

2. Trong hoang tưởng paranoia: với thái độ yêu sách, kiện cáo.

3. Trong hoang tưởng dạng paranoia: bao gồm

- Các loạn cảm giác bản thể.

- Cảm giác chuyển đổi các cơ quan trong cơ thể.

- Giải thể nhân cách (cảm giác cơ thể biến đổi không còn là chính mình).

4. Trong các bệnh tâm căn. Thường gặp trong:

- Bệnh tâm căn lo âu.

- Bệnh tâm căn ám ảnh sợ (sợ bị giang mai, ung thư, AIDS…).

- Bệnh tâm căn phân ly: thường gặp ở người già với biểu hiện trầm cảm.

- Bệnh tâm căn ám ảnh cưỡng bức: nghi bệnh kèm theo các nghi thức.

C. Nghi bệnh trong bệnh tâm căn nghi bệnh

- Chẩn đoán này chỉ được làm khi đã loại trừ các bệnh lý đã nêu ở trên.

- Tuổi khởi phát thường ở tuổi thanh thiếu niên, nhưng cũng không hiếm ở tuổi 30 với nam và tuổi 40 với nữ.

- Tỷ lệ nam và nữ bị bệnh như nhau.

- Không có tổn thương thực thể hiện tại.

1. Các biểu hiện lâm sàng:

- Sợ và tin bị mắc bệnh nặng, được duy trì bởi những cảm giác chủ quan trong cơ thể mà bệnh nhân xem như là bằng chứng của bệnh.

- Thông thường là những cảm giác đau khác nhau có liên quan tới các nội tạng.

- Luôn áp đặt bệnh của mình, buộc những người xung quanh công nhận.

- Thường xuyên đến các phòng khám đa khoa và chuyên khoa, ở đó các thầy thuốc luôn khẳng định là không có bệnh thực tổn.

- Các rối loạn trên thường dẫn tới những tổn thiệt về mặt xã hội và nghề nghiệp.

2. Điều quan trọng nhất là phải chẩn đoán phân biệt với một bệnh thực tổn xác thực được khởi phát âm ỉ bằng triệu chứng nghi bệnh.

D. Điều trị

- Đối với nghi bệnh trong các bệnh lý khác: chữa bệnh lý chính.

- Đối với rối loạn nghi bệnh tâm căn: điều trị gặp khó khăn do bệnh nhân thường cho bệnh mình không thể chữa khỏi. Chủ yếu áp dụng liệu pháp tâm lý (lắng nghe và nâng đỡ). Hạn chế dùng thuốc, chỉ dùng rất ít khi thật cần thiết. 

BS Nguyễn Minh Tuấn

(Trích từ cuốn Các rối loạn tâm thần, Chẩn đoán và điều trị)